Posted in Նախագծեր

Համո Սահյան

sagyanՄասնակիցներ՝ 4-րդ և 5-րդ դասարանների սովորողներ:

Նպատակը՝ ծանոթանալ Հ. Սահյանի բնությանը նվիրված բանաստեղծություններին:

Ժամկետները՝ Մայիսի 10-20

Պապը

***
Ի՞նչ կատարվեց… Երկնքում
Քանդուքարափ է:
Ամպերը փուլ են գալիս,
Տեղատարափ է:

Կապույտ մրրիկ է պայթել,
Կապույտ մշուշ է…
Ուռին ուզում է փախչել,
Բայց արդեն ուշ է:

Ուռին ճչում է կարծես.
-Հասե՜ք. աղետ է:-
Առուն ուշքի է եկել
Եվ արդեն գետ է:

Որոտում է ձորն ի վար,
Հոսում է ինքը,
Ինքը-Նորին Մեծություն,
Փլված երկինքը:

Ծառս է լինում և խառնում
Ամպն ու ալիքը
Եվ ծովերին է տանում
Այս արհավիրքը:

Հարցեր և առաջադրանքներ

  • Բնության ի՞նչ երևույթ է նկարագրված:
  • Տարվա ո՞ր եղանակն է պատկերված բանաստեղծության մեջ:
  • Փորձեք նկարել բանաստեղծությունը:
  • Բացատրեք այս տողերը՝

Ա. Առուն ուշքի է եկել
Եվ արդեն գետ է:

Բ. Որոտում է ձորն ի վար,
Հոսում է ինքը,
Ինքը-Նորին Մեծություն,
Փլված երկինքը:

***
Կա մի թուլություն,
Որ ինձնից վանել
Չեմ կարողանում,
Քո չարության դեմ
Բարություն չանել
Չեմ կարողանում:
Քեզ դեռ չգրված
Երգիս տողի պես
Անգիր եմ արել…
Անգիր եմ արել,
Բայց արտասանել
Չեմ կարողանում:
Ես քեզ մոռանալ
Քեզանից հեռանալ
Չեմ կարողանում:
Ինձ քեզնից խլել,
Ինձնից վերանալ,
Չեմ կարողանում…

Հարցեր և առաջադրանքներ

  • Ինչ թուլության մասին է խոսւոմ Հ. Սահյանը:
  • Փորձեք բացատրել թուլություն բառը, այն լա՞վ թե վատ վիճակ է: պատասխանը հիմնավորեք:
  • Երբևէ փորձե՞լ եք չարության դեմ բարություն անել: Պատմեք այդ մասին:
  • Ինչպե՞ս կարելի է մարդուն անգիր անել: Ինչպե՞ս եք այս տողերը հասկանում՝
  • Քեզ դեռ չգրված
    Երգիս տողի պես
    Անգիր եմ արել…
  • Բացատրեք այս տողերը՝ Ինձ քեզնից խլել, չեմ կարողանում…

***

Մշուշների շղարշի տակ
Աշնան խաշամն է խշխշում,
Քամու ձեռքերն անհամարձակ,
Ամպի փեշերն են քաշքշում:
Ամպը լեզուն կուլ է տվել,
Հնար չունի որոտալու:
Ցերեկն էլ է ցրտից կծկվել,
Չէ, երևի ձյուն է գալու:

Հարցեր և առաջադրանք

  • Ինչպես ես հասկանում հետևյալ պատկերը.
  • Մշուշների շղարշիտակ…
  • Ամպըլեզունկուլէտվել…
  • Ցերեկնէլէցրտիցկծկվել…
  • Դո՛ւրս գրիր քեզ դուր եկած պատկերը:
  • Անծանոթ բառերը դո՛ւրս գրիր և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

Կարդալիս՝

  1.  ի՞նչ գույներ ես տեսնում,
  2.  ի՞նչ ձայներ ես լսում:

***

Ամեն, ամեն ինչ ոսկեզօծվել է,
Ոսկի են թվում տերև ու ճյուղ,
Ուր որ նայում ես, դեղին բոցեր են,
Դեղին հրդեհ է և դեղին ծուխ:
Ջրվեժը, առուն, ծառը, ծտերը
Աշնան քամուն են ծափահարում:
Քամին է այս ծով գանձերի տերը,
Այս ոսկու տերը՝ մեծահարուստ:

  • Հարցեր և առաջադրանքներ
  • Ինչպե՞ս ես հասկանում հետևյալ պատկերը.
  • Ջրվեժը, առուն, ծառը, ծտերը Աշնան քամուն են ծափահարում:
  • Ո՞ր պատկերն է քեզ ավելի շատ դուր գալիս: Պատասխանդ հիմնավորի՛ր:
  • Ինչո՞վ է աչքի ընկնում բանաստեղծությունը՝ գույնո՞վ, ձայնո՞վ, թե՞ շարժումով: Դո՛ւրս գրիր այն տողերը, որտեղ “գույն” կա:
  • Պատմի՛ր բանաստեղծությունը:
  • Նկարի՛ր բանաստեղծությունը, ձայնագրի՛ր և ֆիլմ պատրաստի՛ր:

***

Ձկնիկն առվին խուտուտ տվեց,

Եվ առուն՝ պարզ ու անբիծ
Քրքջալով ուշաթափվեց
Ու ձորն ընկավ քարափից…
Զարկվեց քարին, ուշքի եկավ,
Շուրջը նայեց կասկածով
Եվ մի կապույտ ժպիտ շուրթին՝
Ճամփա ընկավ դեպի ծով:

Հարցեր և առաջադրանքներ

Արձակ պատմիր բանաստեղծությունը:
2. Ինչպիսի՞ն էր առուն. պատմիր նրա մասին:
3. Հորինիր վերնագիր բանաստեղծության վերաբերյալ:
4. Ինչպե՞ս կնկարազարդիր բանաստեղծությունը, պատմիր:
5. Հորինիր երկխոսություն ձկնիկի և առվի միջև:

Համո Սահյան. ԱՆՏԱՌՈՒՄ

Անտառում ամպի ծվեններ կային,
Կապույտ մշուշներ կային անտառում.
Օրոր էր ասում աշունն անտառին.
Բայց դեռ անտառի քունը չէր տանում։

Շշուկներ կային անտառում այնքա՜ն
Եվ խոնավ-խոնավ բուրմունքներ կային….
Իրար փաթաթված ստվեր ու կածան,
Ու հետքե՜ր, հետքե՜ր, հետքե՜ր մարդկային։

Եղյամն էր սնկի գլուխն արծաթում,
Մրսում էր կարծես վայրի նշենին,
Հանգստանում էր հողմը բացատում՝
Ականջն ամպրոպի ազդանշանին։

Եղնիկի հորթը, մամուռը դնչին,
Թռչում էր իր մոր բառաչի վրա,
Եվ որսկանը թաց խոտերի միջին
Կորած հետքերն էր որոնում նրա։

Փայտահատը հին երգն էր կրկնում
Եվ տաք սղոցն իր յուղում էր կրկին,
Թեղին անտարբեր ականջ էր դնում
Տապալված կաղնու խուլ հառաչանքին։

Անտառապահի տնակի առաջ
Խարույկն իր խաղաղ ծուխն էր ծածանում,
Եվ խարույկի մոտ եղևնին կանաչ
Սոճու հետ սիրով զրույց էր անում…

Անտառում խորին խորհուրդներ կային
Եվ արձագանքներ կային անտառում,
Օրոր էր ասում աշունն անտառին,
Սակայն անտառի քունը չէր տանում։­

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Անծանոթ բառերը դո՛ւրս գրիր և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:
  2. Բացատրի՛ր տրված փոխաբերությունները/ոչ ուղղակի իմաստով գործածված արտահայտությունները/:
  • Անտառում ամպի ծվեններ կային:
  • Շշուկներ կային անտառում այնքա՜ն:
  • Օրոր էր ասում աշունն անտառին:
  • դԵղյամն էր սունկի գլուխն արծաթում:
  1. Բանաստեղծության ո՞ր պատկերն է քեզ շատ դուր գալիս: Պատասխանդ հիմնավորի՛ր:
  2. Նկարագրի՛ր բանաստեղծի ներկայացրած անտառը:Բանաստեղծությունն արձակի փոխադրի՛ր:
  3. Նկարի՛ր բանաստեղծությունը:
  4. Գրավոր նկարագրի՛ր քո տեսած անտառը/ սարը, դաշտը, այգին և այլն/:

***

Ժայռից մասուր է կաթում,
Կարմիր սարսուռ է կաթում,
Ձորում մշուշ է:

Առուն մասուր է տանում,
Կարմիր սարսուռ է տանում,
Ի~նչ էլ աշխույժ է:

Առուն բարի է այնպես,
Հասկանալի է այնպես,
Այնպես անուշ է:

Նա երկնչում է քարից,
Բայց երբ թռչում է քարից,
Ահռելի ուժ է:

Առուն ինչպես կլռի,
Սերս եկել է ջրի,
Ձեռքինը կուժ է:

Առուն մասուր է տանում,
Կարմիր սարսուռ է տանում,
Աշուն է, ուշ է:

Հարցեր և առաջադրանքներ

Դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրիր:
2. Դեղին ներկիր այն պատկերները, որոնք հուշում են, որ աշուն է ներկայացված:
3. Բնության ո՞ր երևույթն է իբրև անձ ներկայացված (անձնավորված):
4. Փորձիր գտնել փոխաբերական իմաստով գործածված արտահայտությունները:
5. Նկարիր կամ պատկերացրու մի նկար՝ բանաստեղծությունը ձևավորելու համար: Պատմիր այդ նկարը:

***

Ամպրոպից հետո

Ամպրոպից հետո
Երկինքն ավելի կապույտ է լինում,
Խոտերն ավելի կանաչ են լինում
Ամպրոպից հետո։
Ամպրոպից հետո
Ճերմակ շուշանը ավելի ճերմակ,
Կակաչն ավելի կարմիր է լինում
Եվ մեղրածաղիկն՝ ավելի դեղին։
Ամպրոպից հետո
Սարերն ավելի բարձր են երևում,
Խոր են երևում ձորերն ավելի,
Եվ տափաստաններն՝ ավելի արձակ։
Ծառերն ավելի խոնարհ են լինում
Ամպրոպից հետո,
Եվ հավքերը մեր գլխավերևում
Իրար կանչում են ավելի սրտով.
Ամպրոպից հետո
Բարի է լինում արևն ավելի,
Եվ մենք ավելի սիրով ենք իրար
Բարի լույս ասում։
Ամպրոպից հետո աշխարհը և դու
Հասկանալի եք լինում ավելի…

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Ո՞ր տողերում է խտացված հեղինակի հիմնական ասելիքը՝ ստեղծագործության հիմնական գաղափարը:
  2. Ո՞րն է այս բանաստեղծության փոխաբերական իմաստը:
  3. Ի՞նչ ապրումներ ես ունենում ամպրոպի ժամանակ, գրավոր պատմիր:
  4. Ինչպե՞ս են ընկերներ ձեռք բերում. ի՞նչն ես կարևորում ընկերության մեջ:
  5. Առցանց քննարկում՝Ինչպե՞ս են բարեկամանում:
  6. Բաանաստեղծության միջից դուրս գրիր հերոսներին իրենց բնութագրող բառերի հետ. օրինակ՝ կապույտ երկինք…

***

Մայրամուտ

Սարն առել վրան ծիրանի մի քող,

Ննջում է կարծես ծաղկե անկողնում,
Անտառն արևի բեկբեկուն մի շող
Ծոցի մեջ պահել ու բաց չի թողնում:

Ժայռի ստվերը գետափին չոքել,
Վիզը երկարել ու ջուր է խմում,
Հովն ամպի թևից մի փետուր պոկել,
Ինքն էլ չգիտի,թե ուր է տանում:

Քարափի վրա շողում է անվերջ
Ոսկե բոցի պես թևը ծիծառի…
Կանգ առ,հողագունդ,քո պտույտի մեջ
Թող մայրամուտը մի քիչ երկարի:

Հարցեր և առաջադրանքներ

Դուրս գրիր բանաստեղծական գեղեցիկ պատկերները:

Նկարիր այդ պատկերներից մեկը:
3. Օրվա ո՞ր պահն ես ավելի շատ սիրում: Պատմիր այդ մասին:

Դիտիր տեսանյութը՝
https://www.youtube.com/watch?v=mxq0L_bhyCU#t=33

5.2-3 նախադասությամբ նկարագրիր ֆիլմի մայրամուտը:

Համեմատիր Սահյանի նկարագրած մայրամուտը ֆիլմի մայրամուտի հետ:

***

Հրանտ Մաթևոսյանը Համո Սահյանի մասին

Աղբյուրը՝ Մարինե Ամիրջանյանի բլոգ

Արդյունքներ՝ Սաթենիկ Մանուկյան «Մշուշների շղարշի տակ», Մարկ Հովհաննիսյան «Մշուշների շղարշի տակ»

«Մայրամուտ» բանաստեղծության մեդիաֆիլմ- Արևիկ Արզումանյան, Սերգեյ Մանուկյան, Արեգ Հակոբյան

«Մայրամուտ» բանաստեղծության առաջադրանքներ-Արևիկ Արզումանյան, Սերգեյ Մանուկյան

«Ամեն, ամեն ինչ ոսկեզօծվել է» բանաստեղծության մեդիաֆիլմ — Մարկ Հովհաննիսյան, Արինա Ազնաուրյան, Մարիա Ազնաուրյան, Կարեն Մարգարյան, Տիգրան Գրիգորյան, Մարիամ Քորողլյան, Սեդա Մարգարյան

«Ամեն, ամեն ինչ ոսկեզօծվել է» բանաստեղծության  առաջադրանքներ- Գոռ Մնացականյան, Մարկ Հովհաննիսյան, Մարիա Ազնաուրյան, Արինա Ազնաուրյան, Արարատ Ոսկանյան, Կարեն Մարգարյան, Տիգրան Գրիգորյան

«Կա մի թուլություն»- Սերգեյ Մանուկյան

Advertisements

Հեղինակ՝

Սիրում եմ կարդալ, նկարել, լավ և որակյալ երաժշտություն լսել: Հայոց լեզվի և գրականության մասնագետ եմ և աշխատում եմ դպրոցում:

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Փոխել )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Փոխել )

Connecting to %s